OTOMOBİL TASARIMINDA KİL VE ALÇI KULLANIMI

Otomobillerle ilgilenen herhangi bir kimseye "Şu çevrenizde gördüğünüz çelik zırhlı otomobiller bu hallerine gelmeden önce bir kağıt,bir çamur kadar ya da kurumamış bir alçı kadar yumuşaktı..." deseler inanırmı sizce? Bu belli değil ,ama bunu otomobil tasarımıyla ve doğal olarak otomobillerle ilgilenen bir kimseye sorsanız kesinlikle inanır.Evet der...Ama bu konuda ne kadar bilgi sahibidir orası meçhul!...İşte bu sayfamızda tasarımı yapılmış bir otomobilin somut hale gelirken geçtiği aşamaları adım adım bulabileceksiniz.Ayrıca kil yada alçıyla modelleme aşamalarında kullanılan malzemeleri,yöntemleri,bunların avantaj ve dezavantajlarıyla birlikte profesyonel tasarımcıların sözlerinden de alıntılarla bu konuda fazla bilgi sahibi olmayan sitemizin ziyaretçilerine katkımız olması açısından sizlere sunuyorum.
Otomobil tasarımcılarının dünyası sadece kağıt,çelik,ahşap,plastik ve kumaşlardan oluşmuyor.Onlarda tıpkı heykeltıraşlar gibi projelerini toprak yada alçı gibi materyallerle hayata geçiriyorlar . Bu noktada tasarımcıların favori malzemesi eskiden alçı idi ama günümüzde alçının yanında plastilin,polystiren ve sentetik kil olan “Clay” de giriyor .Otomobiller metal hale gelmeden önce kil ya da alçıyla tanışıyorlar . Sonra da metale dönüştürmek için dökümcülere teslim ediliyorlar .Otomobil henüz sac haline gelmemiş iki boyutlu kağıt halindeyken ; birebir ölçeğe geçişi “Clay” ( Endüstriyel tasarımda kullanılan genelde Amerikan yapımı bir tür kil ) ya da alçı ile oluyor .
      Otomobil tasarımcılarının eski “Usta” larına göre alçı; kile göre daha avantajlı ve onlara göre hala bir numara…Citroen’in emekli tasarımcısı Jean Giret ; eskizlerini ve çok sayıda maket modelini alçıyla yapmış bir tasarımcı ve bu konuda “Şekil vermesi kolay,çok hızlı form taslağı hazırlanmasına olanak tanıyor.İnşa edebilirsiniz,kırabilirsiniz,ustalıkla biçimini değiştirebilirsiniz,hatta yüzeyine çivi bile çakabilirsiniz” diyor . Giret’in yanında Heuliez Torino dizayn bürosunun yöneticiliğini yapmış Marc Deschamps , alçı için ; “Alçıyla yapılmış ve tıraşlanmış nesne olağanüstü,modeli yaratan onun boyanmasını bile istemez…” diyor .Bugün ise  Bertone , Heuliez-Torino , Hal design da alçı tekniğini kullanmaktalar .Bunun yanında Opel ‘de (sanırım 1996 yılında) sergilediği MAXX konseptini alçı tekniği kullanarak modellemişti.

Alçının avantajı ; modelin istenilen renginde çalışılmasına olanak tanıması , maket modelden anlayan birinin kapması gerekeni yansıtabilmesi , mat görünümü , asla birebir ölçekli maketin yuvarlak kısımlarını ve bölümlerini belirli kılan yansımaları engellememesi... Bunun yanında alçının dezavantajları ; tonlara yaklaşan ağırlığı,kuruma süresinin uzun olmasından dolayı çok çabuk toz kapması .Bu arada alçının önemli bir dezavantajı olan ağırlık problemi Clay içinde geçerli…
      Kil-Clay ile plastilin dizayn merkezlerine genelde Amerika’dan ithal ediliyor .Şimdi kil Clay ‘nasıl bir madde , neye benziyor , içinde hangi maddeler var, yenir mi? Biraz da buna bakalım…

Kil-Clay;yağ,sülfür,balmumu ve diğer başka kimyevi maddeleri birleşiminden oluşur ve sentetik özellik gösterir . Clay 60⁰ sıcaklıktaki bir odada ısıtılır ve hamurdan daha yumuşak hale gelir.Bu yüzden uygulanması daha kolay olur .Ve normal sıcaklıkta soğuduğunda , plastilin çok dayanıklı bir madde halini alır. Clay'in avantajı ; Model yapımında kullanılan aletlerle ( kazıyıcılar,metal paletler vs.) clay üzerinde daha rahat çalışılır.Clay alçıya nazaran daha temizdir.Bunun yanında clay’in en büyük dezavantajlarından biri olan da uygulama esnasında ortalığa yayılan keskin kükürt kokusu… Jean Giret “Maketin clayle yapılması etrafında sürekli olarak dönmekle eş anlamlı,yüzeyin bütünlüğünü parmakla bastırıp tıkıştırmak gerekiyor.Oysa alçıda geniş yüzeyler gerçekleştirmek daha rahat “ diyor.Ben de genelde clay’i pek sevmeyen Jean Giret ‘in görüşlerine yer verdim.Ama claye daha sıcak bakan tasarımcılar da yok değil.Marc Deschamps, clayin özelliklede iç hacim tasarımına çok uygun olduğunu söylüyor . Ve de “koltuk maketleri , belirli detaylar için çok uygun…Ama ısıya çok duyarlı ve bu yüzden klimalı bir alanda çalışmalısınız .” diyor.

Clay’le hazırlanan maketlerin dezavantajları; alçıya göre çalışmasının çok daha karmaşık oluşu ve bir diğer dezavantajı da daha mat bir yapı göstermeleri ve bu yüzden kille yapılmış modellerin yüzeyleri modelin çizgilerini yansıtabilmesi için plastik bir filmle kaplanıyor.İşte esas nokta burada;kile yapıştırılan bu özel filmin adı Dynoc.Ve bu film , boyalı bir sacın yansıtacağı görüntüye çok yaklaşık bir görünüm veriyor.Bu da otomobillerin modelleri hazırlanırken ışık yansımaları,gölge oyunlarını önceden görmede önemli bir nokta.Fakat Dynoc da bir yere kadar…Çünkü geniş yüzeyli modellerde Dynoc yeterli olmuyor.Bunun içinde polystiren isimli bir madde kullanılıyor.Citroen’in iç kabin tasarımları sorumlusu Michel Harmand “Büyük eserler için clayli maketlerle arayış olmaz .Model üzerinde tartışabilmek için polystiren üzerinde çalışmak gerekiyor” demekte.
     
Şimdi bu yazıda yabancı olduğunuz kavramlardan polystiren ‘i diğerleriyle karşılaştıralım.
Polystiren ,plastilin aksine ışığı daha iyi yansıtıyor,kurumayı beklemek gibi bir sorunu yok,maketleri yapmak daha hızlı ve fazla tıraşlanmışsa üzerine madde eklentisi yapılmasına izin veriyor.Ve polystiren maddesi çok ince olan ve daha gerçekçi karoseri görünümü vermesinde yardımcı olan polyüretan köpükle kaplanıyor. Böylece fuarlarda sergilenen ve orijinal modele birebir benzer özellikler gösteren otomobil maketleri yapılıyor .

Şimdi toparlayalım; Clay , alçı ya da polystiren … bugün bu 3 maddede kullanılıyor.Ve hepsinin kendine has özellikleri ve değişik mekan şartları var.Mesela size bir örnek vermek gerekirse şimdiye kadar üretime geçirilmeyen  Opel’in Maxx konsepti alçı kullanılarak modellenmişti,bunun yanında yine Opel’in şuanda piyasaya yeni çıkan Vectra modeli ise clay la modellenmiş…Son olarak Jean Giret “Her şey nesneyle insan arasındaki ilişkiye bakıyor.Ama tabiki duyumlar daha ön plana çıkıyor…Bugün model odalarında kullanılan modern olanaklar sadece araç ve gereçler.Bilgisayarlar , basit bir sentez imajından yola çıkarak,performanslı ve durmak bilmeden çalışan makineler sayesinde maketi direkt tıraşlayabilse de ; henüz gözlerin ve ellerin yerine geçe bilecek bir alet yaratılabilmiş değil…” diyerek bu konuda son noktayı koyuyor.Benim bu konudaki görüşüm ise alçı vazgeçilmez,clay gerekli ama polystirenle görücüye çıkılmalı…